Najprościej sprawdzisz, czy farba jest odporna na szorowanie, patrząc na jej klasę odporności wg PN‑EN 13300 – do ścian mytych i szorowanych wybieraj produkty w klasie 1 lub 2. Tę informację znajdziesz w karcie technicznej lub na etykiecie opakowania, często obok piktogramu gąbki czy mopa. Jeśli chcesz mieć ściany, które bez stresu umyjesz z zabrudzeń, warto poświęcić chwilę na odszyfrowanie oznaczeń i norm. W kolejnych akapitach zobaczysz, jak krok po kroku ocenić farbę jeszcze przed zakupem – i jak nie dać się zmylić marketingowym hasłom o „zmywalności”.
Jak czytać oznaczenia na opakowaniu farby?
Na puszce farby do ścian zwykle pojawia się kilka powtarzających się haseł: „odporna na zmywanie”, „odporna na szorowanie”, „do kuchni i łazienek”. Bez znajomości norm te komunikaty mówią niewiele, bo każdy producent rozumie je trochę inaczej. Dopiero oznaczenie PN‑EN 13300 – klasa 1–5 daje konkretną informację o tym, jak zachowa się gotowa powłoka podczas wielokrotnego czyszczenia.
Przed zakupem warto więc zrobić jedną rzecz: znaleźć w karcie technicznej produktu (PDF na stronie producenta lub w sklepie internetowym) fragment poświęcony „odporności na szorowanie na mokro” albo „klasie ścieralności”. Jeśli dokument milczy o PN‑EN 13300, a pojawiają się jedynie ogólne sformułowania, trzeba liczyć się z tym, że powłoka może nie wytrzymać intensywnego mycia.
Jeżeli na farbie widzisz zapis „PN‑EN 13300 – klasa 1”, oznacza to najtrwalszą kategorię odporności na szorowanie na mokro przy bardzo małym ubytku powłoki po 200 cyklach badania.
Czym jest norma PN‑EN 13300?
Norma PN‑EN 13300 to europejski standard klasyfikacji farb do wnętrz – wprowadza pięciostopniową skalę odporności na szorowanie na mokro, w której klasa 1 oznacza najwyższą trwałość, a klasa 5 najniższą. Każda klasa jest ściśle powiązana z konkretnym ubytek powłoki w mikrometrach (µm) po z góry ustalonej liczbie cykli szorowania, co pozwala porównywać produkty różnych marek w sposób obiektywny.
Ta sama norma rozróżnia przy tym farby badane w 200 cyklach (klasy 1–3) oraz w 40 cyklach (klasy 4–5). W praktyce oznacza to, że farby z dwóch najniższych klas nie przechodzą długotrwałego testu – dlatego nie powinno się ich traktować jako farb „do mycia” czy tym bardziej „do szorowania”.
Jakie klasy odporności na szorowanie wyróżnia norma?
Norma PN‑EN 13300 bardzo precyzyjnie dzieli farby według ubytku powłoki. Warto ten podział znać, bo na nim opiera się większość rzetelnych kart technicznych:
Dla farb testowanych w 200 cyklach szorowania mokrego obowiązują takie zakresy:
- klasa 1 – ubytek mniejszy niż 5 µm po 200 cyklach,
- klasa 2 – ubytek ≥ 5 µm i < 20 µm po 200 cyklach,
- klasa 3 – ubytek ≥ 20 µm i < 70 µm po 200 cyklach.
Dla słabszych powłok zamiast 200 stosuje się test 40 cykli, a wyniki klasyfikuje się tak:
- klasa 4 – ubytek < 70 µm po 40 cyklach,
- klasa 5 – ubytek ≥ 70 µm po 40 cyklach.
W praktyce farby w klasie 1 i 2 traktuje się jako przeznaczone do mycia i szorowania na mokro, klasa 3 dobrze znosi ścieranie na sucho, a klasy 4–5 są praktycznie nieprzystosowane do czyszczenia.
Czym różni się PN‑EN 13300 od PN‑C‑81914?
W wielu opisach nadal można spotkać odwołania do starszej polskiej normy PN‑C‑81914:2002, która dzieli farby na Rodzaj I, II i III
W PN‑C‑81914 analizuje się szorowanie na mokro, odporność na mycie i tarcie na sucho, ale rodzaje nie tworzą ciągłej skali ubytku po tej samej liczbie cykli. To raczej progi zaliczenia testu dla danego typu czyszczenia. Dane wyglądają następująco:
| Oznaczenie | Parametr badania | Wynik / próg |
| Rodzaj I | szorowanie na mokro | ubytek ≤ 70 µm po 200 cyklach |
| Rodzaj II | mycie | ubytek ≤ 70 µm po 40 cyklach |
| Rodzaj III | tarcie na sucho | ocena wizualna śladu/pigmentu |
Ta różnica w filozofii badań sprawia, że jedna farba oznaczona jako Rodzaj I według starej normy może po przeliczeniu wyników odpowiadać nawet trzem różnym klasom PN‑EN 13300. Dlatego przy nowych zakupach lepiej opierać się na aktualnej normie europejskiej, a zapisy „Rodzaj I/II/III” traktować pomocniczo.
Jak dobrać klasę odporności do pomieszczenia?
Wybranie „najmocniejszej” farby nie zawsze ma sens – w sypialni czy pokoju gościnnym tak wysoka odporność na szorowanie zwykle nie jest potrzebna. Liczy się raczej dopasowanie klasy do realnych warunków: częstotliwości zabrudzeń, wilgotności, ryzyka kontaktu ściany z dłońmi, obuwiem czy meblami.
Pomocna bywa prosta tabela, w której łączymy klasę PN‑EN 13300 z typowym zastosowaniem we wnętrzach mieszkalnych i użytkowych:
| Klasa PN‑EN 13300 | Charakterystyka odporności | Przykładowe pomieszczenia |
| 1 | bardzo mały ubytek po 200 cyklach, wysoka odporność na szorowanie na mokro | korytarze, klatki schodowe, kuchnie, pokoje dzieci, obiekty publiczne |
| 2 | niski ubytek po 200 cyklach, dobra odporność na mycie i łagodne środki czyszczące | przedpokoje, gabinety, pokoje dzienne, biura |
| 3 | odporność głównie na ścieranie na sucho, wyraźne ryzyko starcia koloru przy myciu | sypialnie, pomieszczenia rzadko brudzące się |
W praktyce farby klasy 1 chętnie stosuje się tam, gdzie ściany są często dotykane lub narażone na zabrudzenia – przykładem jest lateksowa farba Samtex 12, która po 200 cyklach szorowania traci jedynie około 5 µm powłoki. Klasa 2 spokojnie wystarcza w większości salonów czy pokoi dziennych, gdzie ściany czyści się rzadziej, ale wciąż wymaga się dobrej odporności na detergenty bez alkoholu.
Farby w klasie 4 i 5 lepiej zarezerwować na powierzchnie dekoracyjne, które praktycznie nie będą czyszczone. W korytarzu, przy wieszaku na kurtki czy w strefie wejściowej szybko okazałyby się zbyt słabym rozwiązaniem, bo już kilka mocniejszych prób mycia mogłoby odsłonić podkład lub zostawić wyraźne przetarcia.
Jak samodzielnie sprawdzić odporność farby na szorowanie?
Jeśli mimo oznaczeń wciąż masz wątpliwości, czy powłoka rzeczywiście zniesie częste mycie, da się wykonać prosty test na fragmencie ściany lub próbce. Trzeba tylko pamiętać, że domowe „laboratorium” nie odtworzy w pełni rygorów normy PN‑EN 13300, więc wynik traktujemy orientacyjnie.
Najbezpieczniej przeprowadzić test na małej powierzchni, np. za meblem lub na kawałku płyty g-k pomalowanej tą samą farbą co ściany. Warto wykonać kilka powtarzalnych ruchów zamiast jednego gwałtownego szorowania, bo to lepiej pokazuje, jak zachowa się farba w czasie rzeczywistej eksploatacji. Sprawdź odporność farby, wykonując prostą sekwencję:
- pomaluj fragment podłoża i odczekaj pełny czas schnięcia podany w karcie technicznej,
- zaznacz taśmą malarską niewielki obszar testowy (np. kwadrat 10×10 cm),
- zwilż miękką gąbkę wodą z delikatnym środkiem myjącym bez alkoholu,
- wykonaj serię kilkudziesięciu ruchów posuwisto‑zwrotnych z umiarkowanym naciskiem,
- po wyschnięciu oceń, czy kolor się odbarwił, czy pojawiły się wybłyszczenia, czy woda zabarwiła się pigmentem.
Jeżeli już po kilku ruchach widzisz ścierający się kolor, a woda przybiera intensywny odcień farby, to sygnał, że produkt prezentuje raczej klasę 4–5 niż 1–2. Ślady wybłyszczeń świadczą z kolei o słabej odporności na polerowanie – to częsty problem przy tańszych farbach w miejscach, gdzie ściany często dotyka się ręką czy ramieniem.
Domowy test nigdy nie zastąpi badań laboratoryjnych, ale pozwala szybko wychwycić farby, które reagują na mycie zbyt mocnym ścieraniem koloru lub matowieniem.
Jak przygotować ściany, żeby nie zniszczyć nawet dobrej farby?
Nawet farba o najwyższej klasie odporności może zawieść, jeśli trafi na złe podłoże – zabrudzone, zatłuszczone albo z resztkami starej farby klejowej. W takim przypadku szorowanie obnaży nie tyle słabość samej farby, ile błędy przygotowania ściany. Dlatego przed malowaniem warto przejść przez kilka prostych kroków:
Jeśli pracujesz na ścianach remontowanych lub bardzo chłonnych, przeprowadź następujące czynności:
- usuń dokładnie resztki farb klejowych, a podłoże zmyj wodą,
- sprawdź, czy powierzchnia jest czysta, sucha, odpylona i bez spękań,
- świeże tynki oraz gładzie gipsowe zagruntuj preparatem typu Acryl Grunt,
- do wyrównania chłonności użyj lateksowej farby podkładowej, np. GRUNT L do ścian i sufitów.
Uciążliwe plamy, zatłuszczenia czy zacieki wymagają zabezpieczenia specjalną farbą gruntującą, taką jak produkty „Na plamy”. Ściany już malowane farbami emulsyjnymi dobrze jest odtłuścić – ciepła woda z dodatkiem detergentu usuwa film z kurzu i tłuszczu, który mógłby pogorszyć przyczepność nowej powłoki. Tylko na takim przygotowanym podłożu farba lateksowa wysokiej klasy pokaże pełnię swojej odporności na szorowanie.
Podczas samego malowania ważne są też warunki aplikacji: temperatura powietrza w zakresie +5°C do +30°C, wilgotność poniżej 80%, dobrze wymieszany produkt i ewentualne rozcieńczenie wodą maksymalnie do 5% objętości. Po zakończeniu prac narzędzia trzeba od razu umyć w wodzie, a pomieszczenie wywietrzyć aż do zaniku charakterystycznego zapachu – farby bez rozpuszczalników i plastyfikatorów, takie jak linia Samtex, znacząco ułatwiają ten etap.
Dobrze zagruntowane, suche podłoże sprawia, że farba nie tylko lepiej wygląda, ale też realnie dłużej wytrzymuje szorowanie i mycie bez widocznej utraty koloru.
